Arpadowie.html



Arpadowie[1], rzadziej Arpadzi[2] - dynastia książąt (889-1001), a następnie królów węgierskich (do 1301). Pierwsza węgierska dynastia narodowa.

Spis treści

edytuj Dzieje

Za założyciela uznawany jest prawie legendarny Arpad, wódz plemion ugrofińskich, które osiedliły się w kotlinie karpackiej, zwanej dziś Niziną Węgierską. Od niego też została wzięta nazwa dynastii.

Prawnuk Arpada, Géza (zm. 997 r.) ochrzcił się w 974 r. Do trwałego schrystianizowania Węgrów przyczynił się jego syn Wajk, który na chrzcie w 997 r. przyjął imię Stefana. W sposób bezwzględny podporządkował on sobie wszystkie plemiona madziarskie. W Święto Bożego Narodzenia w 1000 r. został koronowany na króla Węgier. Zmarł w 1038 r. Mając na uwadze jego zasługi dla chrześcijaństwa 45 lat później został uznany za świętego oraz patrona dynastii i Węgier (stąd określenie Korona Świętego Stefana).

Arpadowie systematycznie powiększali swe władztwo. W 1089 r. Władysław I Święty włączył się do walk o Królestwo Chorwacji po śmierci tamtejszego króla Zwonimira (był jego szwagrem). Ostatecznie oba królestwa połączone zostały unią personalną w 1102 r.

W skład monarchii węgierskiej wchodziły już tereny Siedmiogrodu i Sławonii. Od połowy XI w. zaczęli stopniowo wkraczać też na tereny Słowacji. Pod koniec XII w. Arpadowie podporządkowali sobie również ziemię halicko-włodzimierską (rywalizowali na tym terenie m.in. z Polakami). W 1215 r. Koloman, młodszy syn króla Andrzeja II został ogłoszony królem Halicza. jednak już w następnym roku musiał zrezygnować z tego tytułu.

Dynastia wygasła na królu Andrzeju III w 1301 r. Do walk o tron węgierski włączyli się Wittelsbachowie i Przemyślidzi. Ostatecznie w 1307 r. koronę otrzymali Andegawenowie z Neapolu w osobie Karola Roberta. Był wnukiem Marii, siostry króla Władysława IV Kumana, przedostatniego władcy Węgier z dynastii Arpadów.

edytuj Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Wersja najbardziej popularna: J. Tyszkiewicz, Arpadowie, (w:) Encyklopedia historii Polski. Dzieje polityczne, t. 1, Warszawa 1994, s. 31; Encyklopedia popularna PWN, wyd. 27, Warszawa 1997, s. 46; S. A. Sroka, Historia Węgier do 1526 roku, Bydgoszcz 2000, s. 135.
  2. ↑ Taka forma w: B. Zientara, Henryk Brodaty i jego czasy, Warszawa 1997, s. 410.

edytuj Linki zewnętrzne


Aktualny kurs dolara:
dolar amerykański(USD): 2,9551

Online News

W jakim przypadku konsument może oczekiwać wymiany wadliwego telefonu na nowy, kiedy zaś spodziewać się naprawy starego egzemplarza? Na prośbę Czytelnika Dziennik Internautów poprosił o wypowiedzi ekspertów. [read more]

Co najmniej 70 osób zostało oszukanych przez rozbitą dziś grupę przestępczą z Olsztyna oraz zatrzymanego przez funkcjonariuszy 28-latka ze Szprotawy. Policja zwraca uwagę, że w wyniku oszukańczych procederów poszkodowanych osób może być nawet 100. [read more]

Pracownicy Urzędu Kontroli Skarbowej rozpoczęli akcję przeciwko sieci sklepów działających pod szyldem Dopalacze.com, niedługo rozpocznie się też kontrola sprzedaży internetowej. Preparaty reklamowane są jako środki poprawiające nastrój lub koncentrację. O ich szkodliwości Dziennik Internautów rozmawiał z kierownikiem jednego z ośrodków Monaru. [read more]

Prace nad drugą wersją Google Chrome już trwają, czego dowodem jest wersja 2.0.156.1 udostępniona przez kanał aktualizacji dla deweloperów. Google wyposażyło ją w ulepszone powiększanie stron, funkcję autoscroll i jeszcze kilka nowości. [read more]

Coroczny zjazd osób związanych z Wikipedią może odbyć się w Gdańsku. Polska kandydatura musiałaby zwyciężyć z takimi miastami, jak Oxford, Rio de Janeiro czy Kopenhaga, ale według inicjatora pomysłu, Wojciecha Pędzicha, Polacy mają na to realne szanse. [read more]

Miasta